Latijn: Salix

Wilgenfamilie: Salicaceae

Engels: willow

Duits: Weide

Frans: Saule

Rune: saille

Symboliek

De boom van betovering, van dood en wedergeboorte in een nieuwe gedaante, van het ontwaken van sluimerende gaven, van intuïtie.

Godin: Hekate, Circe, Hera en Persephone, de'duistere' of doods-aspecten van de drievoudige maangodin, Arianrhod

God: Vidhar

Machtsdieren: wolvin, slang, haas, kat.

Botanie

Daar het hier om verschillende soorten gaat is er moeilijk een beschrijving te geven. Er zijn echter kenmerken die alle soorten gemeen hebben. Ze kunnen een struik of een boomvorm hebben. De bloemen verschijnen voor de bladeren: ze worden wilgenkatjes genoemd. Alle soorten zijn tweehuizig, behalve soms de treurwilg. Mannelijke en vrouwelijke bloemen in katjes komen dus op verschillende bomen voor, elk in de oksel van een gaafrandig schutblad, met een of twee kleine honing kliertjes, zonder bloemdek.. De mannelijke herkent men aan het gele stuifmeel en hebben 2, 3 of 5 meeldraden. Vrouwelijke bloemen met talrijke zaadknoppen.

Bloeitijd; in het vroege voorjaar, voor of tegelijk met het verschijnen van de bladeren (maartapril). Voorkomen, op vochtige plaatsen langs wegen, sloten, op vochtige weilanden, aan rivieroevers en op moerassige plekken, oogst en bereiding in het vroege voorjaar haalt men de schors van middeldikke takken en droogt die in de buitenlucht.

Er zijn onwaarschijnlijk veel soorten wilg, sommige met blaadjes die veeleer op elzen- dan wilgenbladeren lijken, zoals de Safix caprea. Enkele voorbeelden

Salix alba (schietwilg)

Salix caprea (boswilg)

Salix viminalis (katwilg)

Salix babylonica (groene treurwilg)

Salix fragilis (kraakwilg)

Salix pentandra (laurierwilg)

Salix purpurea (bittere wilg)

Een soort herkennen we, zeker van vroeger, en dat is de Schietwilg (salix alba). Deze soort komt na een heuse uitroeiingsperiode terug in de mode. Men vindt hem langs (vochtige) weilanden en langs waterkanten, maar meestal in geknotte vorm en dan wordt de boom ook knotwilg genoemd. Doordat zijn kroon ontzettend snel groeit (sap produktie) helpt hij de drassige landerijen droog te houden. Van de snelgroeiende tenen werd en wordt dankbaar gebruik gemaakt voor vlechtwerk.

De Schiet- of Knotwilg verbasterd vaak met ander soorten. In Groot- Britannië wordt van Salix alba de variëteit coerulea gekweekt voor het vervaardigen van cricketbats. Bloeitijd van de schietwilg is mei - juni. De boom komt overal in Europa voor, zelfs in Noord-Afrika en in Azië is hij thuis.

Een andere zeer herkenbare soort is de Groene treurwilg (salix babylonica). Deze sierlijke boom wordt tot 20 meter hoog.

Zijn bladen lijken zeer sterk op deze van de schietwilg en zijn eveneens smal, lancetvormig en fijn getand.

Oorspronkelijk is deze soort afkomstig uit China.

De treurwilg die men in onze streken aantreft in siertuinen en parken echter is de kruising met de salix Alba, omdat deze een lichtere kleur van takken blad geeft. Bloeitijd is mei.

De Boswilg is een 3 tot 10 m hoge struik of boom, vaak met korte gedraaide stam. De schors is lichtbruin en ondiep gegroefd, de bladen zijn, in tegenstelling tot de bovenstaande soorten breed eirond tot eirond langwerpig, met een afgeronde voet. De katjes verschijnen vóór het blad en verkleuren van bruin naar wit. Ook deze boom- struik maakt het ons zeer moeilijk daar er vele verschillende variëteiten van bestaan.

Je kunt hem ontmoeten overal in Europa, in het laagland zowel als in bergachtige streken, in bossen, struikgewassen en hagen.

Gebruik

Geneeskracht

• werkzame bestanddelen
  

Medisch gebruikte delen: de schors en bladknoppen.

Van bittere wilg (Salix purpurea), die glanzende, geelachtig tot purperrode twijgen heeft, worden ook de katjes gebruikt.

Drogerij : Cortex salicis.

Salix alba bevat looistof, hars, slijm, was, zout, glucoside, salicine en galluszuur.

Werkzame stoffen:

Salicylzuurverbindingen zijn de voornaamste stoffen.

• toepassingen
  

Salicine is tegenwoordig het hoofdbestanddeel van aspirine. Vooral de bast en de bladknoppen van de schietwilg worden gebruikt,

De bast in thee als koortswerend middel, vooral als die ziekte gepaard gaat met hoofdpijn. Ook wel tegen diarrhee, reuma en slapeloosheid of als samentrekkend middel. De thee drinkt men ook tegen jicht, en bij bronchitis en bloedingen. Verder dient de thee tegen maag- en darmklachten.

Ook in tinctuurvorm tegen darmontsteking en reuma

Bereiding thee

Je maakt de thee van de bast van sterke, jonge wilgen vóór de bloeiperiode (in normale jaren: april-mei). In de lente is de schors gemakkelijk los te maken. De bast kan echter ook in de herfst worden geoogst.

1 flinke theelepel fijngesneden schors met 1 / 4 liter koud water opzetten en langzaam aan de kook brengen. Dan van het vuur nemen en na ongeveer 5 minuten afzeven. Twee kopjes per dag vormen de juiste dosering.

Bijwerkingen : in de aangegeven hoeveelheden gedronken zijn er geen bijverschijnselen te duchten. Voor Zwangere vrouwen echter verboden.

Een ander recept voor wilgenbastthee:

10 g gedroogde bast, enige uren laten trekken op kop water, dan even opkoken, zeven en de hele dag kleine slokjes drinken.

Voeding, brandbaarheid en ander praktisch gebruik

Brandhout: goed lang drogen.

Katjes als vulling voor matrassen en kussens

Klompen

Vlechtwerk voor manden, basis voor dijken.

Wasknijpers van jong wilgenhout, circa 1 cm dik, schors wegsnijden, splijten, en uiteenbuigen, de uiteinden afronden.

Magisch gebruik, mythen en legenden

Kernwoorden voor magisch gebruik zijn: liefde, verheerlijking van entiteiten, bescherming en genezing.

De wilg is de heksenboom bij uitstek. Omdat je haar steevast langs de waterkant of op drassige weilanden aantreft, is ze als vanzelfsprekend met de maan, die de zeëen regeert, verbonden. Als waterboom ook verbonden met de muziek: Orfeus ontving zijn harp uit een wilg in de grove van Persephone.

De zogenaamde heksenbezems worden gemaakt van berkentwijgen, een steel van es, terwijl wilgentenen die twee aan elkaar binden.

Grafheuvels in het steentijdperk werden vaak met wilgen omzoomd, later werden blaadjes van wilg (en Els) gebruikt voor de pijlpunten die steevast in de megalitische graven werden aangetroffen.

In het oude Griekenland was de Wilg toegewijd aan Hekate, Circe, Hera en Persephone, de'duistere' of doods-aspecten van de drievoudige maangodin. De wilg (in het Grieks: helice) gaf zijn naam aan Helicon, de verblijfplaats van de negen Muzes, priesteressen van de Maangodin. Europa werd op oude munten aangetroffen, zetelend in een Wilg met een tenen mandje in haar hand (en in een vrijage verwikkeld met een arend. Het dragen van wilgentakken op een hoed zou de jaloezie van de maangodin hebben afgeweerd. "All around my hat, I will wear the green willow', zong Steeleye Span, daarmee te kennen gevend dat de zangeres
door haar lief in de steek was gelaten. (Shakespeare's Desdemona die door Othello ten onrechte voor haar ontrouw werd vermoord, zingt ook al over de 'green willow'. "To wear the willow' betekent in Engeland zoveel als het 'hoorns dragen' in onze contreien. Een beroemde Griekse afbeelding van Plygnotus in Delphi toont Orpeus als hij de gave van mystieke welsprekendheid ontvangt door de wilgen in het heilig woud van Persephone aan te raken. De wilg is de boom van betovering, van dood en wedergeboorte in een nieuwe gedaante, van het ontwaken van sluimerende gaven. En ook in de gewone wereld, daarbuiten, is de wilg de eerste die na de lange winter wakker wordt en zijn groene lentekleedje aantrekt. Steek simpelweg een paar takken wilg in de (natte) voorjaarsgrond, en de kans is groot dat je een nieuw bos hebt aangeplant. Een stevig vruchtbaarheidssymbool dus. Als je op oudejaarsavond je schoen in een wilg gooit, en hij blijft hangen, trouw je binnen het jaar. Om iemand verliefd op je te laten worden, draag je wilgenbladeren bij je als je naar de bewuste persoon toegaat. Maar dit leidt ons wel wat te ver: eerst eens bekijken hoe we de wilg kunnen herkennen.

De wilg wordt ook geassocieerd met de scheppingsmythe, waarin 2 scharlaken zeelslangen de eieren van zon en maan verborgen in de twijgen van een wilg. De eieren kwamen op aarde terecht en braken open toen de twijgen werden geknipt.

De wilg wordt ook gebruikt als roede om het land wakker te schudden en vruchtbaar te maken.

Beltaine valt in de wilgenmaand, een periode van magische groeikracht.

Tot slot enkele wilgentoverijtjes:

• als je op oudejaarsavond een schoen in de wilg gooit en hij blijft hangen dan zul je binnen een jaar trouwen.
  

• Een wilgentakje in de hoed is het teken van de afgewezen minnaar
  

Terug