Familie: Araliaceae - Ginseng Familie

Latijnse naam: Hedera Helix

Engels: Ivy

Frans: Lièvre

Duits: Efen

Rune Gort

 

 

Symboliek

 

Het mysterieuze en het mystieke, oogst, helderziendheid

Botanie

 

De botanische naam "hedera" komt vermoedelijk uit het Keltisch en betekent "touw". In het latijn wilt het zeggen: de touw of koord die overal overheen groeit, en in het Nederlands vertalen wij dat als klim-op!
De jonge klimop is een sterke, zelfhechtende houtige klimplant. Afhankelijk van het aanbod is het een bodembedekker of een boomklimmer. Deze sterke plant houdt van schaduwrijke plaatsen, hij komt echter alleen tot bloei en tot vruchtvorming als hij voldoende licht krijgt. Van september tot december verschijnen de onopvallende geel-groene bloempjes. De bloemen zijn onopvallend, maar toch zeer in trek bij bijen voor de nectar. Het is vooral de geur die wespen, bijen, hommels en vlinders lokken.

Tijdens de winter blijven de groene bessen aan de plant hangen om dan in mei-juni te rijpen tot blauw-zwarte vruchten.
De plant heeft winterharde groene blaadjes, die in dit stadium 3-5 lobbig zijn (bijna driehoekig met 2 "uitsteeksels"). De volwassen vorm heeft meer ronde blaadjes en verandert in een struik, die op zichzelf staat. De stekken van de volwassen plant leiden echter direct tot de struikvorm.

De vermeerdering gaat makkelijk, door de stekken in water te zetten of rechtstreeks op de grond te leggen.

Een theorie voor de gedaanteverwisseling stelt dat de klimop oorspronkelijk in een zuiderlijker klimaat voorkwam, dat wil zeggen de struikvorm met stevige onvertakte stammen. De jonge vorm is een aanpassingsvorm om de eerste jaren in het koudere klimaat kracht op te doen.

 

De jonge klimop is in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt geen parasiet van zijn gastheer (vaak een Eik).

Hij heeft een onafhankelijk wortelstelsel en is alleen een concurrent, waar het gaat om de strijd om voedsel en zonlicht.

 

Gebruik

 

Geneeskracht

 

·         werkzame bestanddelen

 

Bladeren en toppen met bloemen, bevatten hars, gom, appel;zuur, helixine, carotine, looistof, zout, saponine en glucoside

 

·         toepassingen

 

Wie tijdens de Middeleeuwen een heelkundige ingreep moest ondergaan, werd door middel van een afschuwelijk ruikend klimop kruidenmengsel bedwelmd, door een spons doordrongen van dit mengsel onder de neus van de patient te drukken .
Inwendig gebruikt van klimop wordt afgeraden..
Uitwendig: Klimopafkooksels zouden antiparasitaire eigenschappen bezitten.
LET OP !: Langdurig gebruik van klimoppreparaten kan aanleiding geven tot dermatitis, door de huidprikkelende eigenschappen.

 

Oude recepten maken wel veel gebruik van inwendig gebruik van blad (tegen uiteenlopende kwalen als geelzucht, koorts, tering, ragitis, waterzucht etc., terwijl de gewone moderne handboeken blad (en bes) als giftig bestempelen.

Modern onderzoek wijst echter uit dat er een geneeskrachtige stof in de bladeren zit tegen spastische hoest, terwijl men andere toepassingsmogelijkheden nog onderzoekt.

 

Melly Uyldert noemt de geneeskrachtige werking bij inwendig gebruik ook bij zaken als koorts, leverziekten, geelzucht en galstenen.

Bij gebrekkige eetlust, opgezette klieren, ontstoken gewrichten schrijft ze dagelijks een kopje vol aftreksel van 2 eetlepels bessen voor met 2 eetlepels honing,

 

Ze raadt veelvuldig gebruik af, vanwege de schadelijke bijwerking dat rode bloedlichaampjes zouden worden afgebroken.

Voor uitwendig gebruik zijn echter in ieder geval enkele bruikbare recepten voorhanden:

 

Tinctuur (1 op 100) om ontstoken neus te spoelen en te inhaleren. Ook tegen galstenen

 

Een afkooksel van bladeren tegen hoofduitslag als gevolg van ongedierte, brandwonden en zweren.

 

Gekneusde bladeren  trekken etter uit zweren en verzachten opgezwollen klieren.

Geschikt bij reuma.

 

In azijn gedrenkt klimopblad is heilzaam tegen eksterogen en likdoorns.

 

Een recept van Jean Palaiseul luidt:

hak 2 handjes klimopbladeren fijn, meng ze met 4 handjes zemelen op 1/4 l water, roer tot glad papje is ontstaan, 10 minuten zachtjes verwarmen, op een gaasje leggen en zeker 10 minuten op een pijnlijke plek leggen, ook bruikbaar als kompres.

 

Het sap is bruikbaar als lotion of kompres op voorhoofd bij migraine en hevige hoofdpijn.

 

Een afkooksel van 50-80 g op 1 l water, 10 minuten koken en zeven:

gorgeldrank bij keelpijn, mondspoeling bij aften.

 

Bij hevige kiespijn, als niets anders in huis is: kook 20 g klein gesneden klimopblad in 1 glas rode wijn, voeg snufje zout en half glas azijn toe en spoel de pijnlijke plek.

 

1 flinke theelepel op 1/4 l water kokend overgoten, 10 minuten later afzeven tegen hoest, bronchitis en astma, ook uitwendig tegen huidverontreiniging.

 

Als badpreparaat wordt klimop toegepast bij de behandeling van de ontsteking van het onderhuid
bindweefsel of beter gekend als cellulitis.
Laat 100gr. bladeren op 1 liter water 5' koken en dan een uur laten weken.. Giet het gefilterd aftreksel bij het badwater .

 

Voeding, brandbaarheid en ander praktisch gebruik

 

Takken: voor vlechtwerk. Veelkleurige manden door gebruik te maken van een mengsel van klimoptwijgen, rode en gele kornoelje, kamperfoelie, hazelaar, linde, roos, brem ed.

 

Gevorkte stam: een natuurlijke vork is zeer veel krachtiger dan een kunstmatige vork, gebruikt voor bv landbouwgerei, katapulten, hooivorken.

Ergens in een van de kronkels is wel een geschikte  knop, vork of draaiing te vinden geschikt voor dat specifieke doel.

 

Bladeren: spoelmiddel voor zwarte zijde:

koken en fijnwrijven in water en dan geschikt om de zijde weer glans en gloed te geven.

 

Kernhout is zeer hard, maar niet erg duurzaam.

 

Klimop wordt ook gebruikt als verfplant. Naargelang het beitsmiddel krijgt men een grijs - groene kleur.

Thee getrokken van klimop kan gebruikt worden om glimmende vlekken uit een kledingstuk te verwijderen. Vlekken verwijderen uit zwart of donker gekleurde wol: wol weken in water waar handje bladeren 1/2 uur in geweekt hebben.

 

Magisch gebruik, mythen en legenden

 

Bij Scott Cunningham vinden we de volgende associaties bij de klimop:

geslacht:           koud

planeet:            saturnus

element:           water

gebruikte deel: blad

kracht:              bescherming

toepassing:        bewaakt het huis langs wiens muur de klimop groeit

                          een cadeau voor pasgetrouwden samen met hulst ter                           bekrachtiging van hun magisch huwelijk

 

De klimop opent de poort naar de andere wereld, de donkere kant van de maan en de wereld van de faeries. Samen met de magische paddenstoel creëert de klimop een bepaalde roes waardoor je een glimp te zien krijgt van die andere wereld.

 

Klimop kroonde de hoofden van vele goden en godinnen: Pan, Hercules, Feromia (godin van bomen en vruchten), Priapos (wachter van tuinen), Chiron, zoon van Saturnus.

In Letland wordt de klimop genoemd in verband met de dondergod Pehrkon.

Bij de Egyptenaren was de plant toegewijd aan de heerser van het dodenrijk de God Osiris, bij de Germanen aan de god Thor.

De klimop heeft ook sterke associaties met de levensfasen: 5 lobben van het blad verwijst naar de 5 aspecten van het leven: geboorte, initiatie, liefde, rust/terugtrekken, dood. Tegelijk symboliseert de spiraal het eeuwige principe: dood en wedergeboorte.
In het begin van het Christendom, werd dit kruid beschouwd als een symbool voor het eeuwig leven en er werden takjes klimop op de graven gelegd.

Het beschermt de dieren en hun melk als ze op stal staan.

Wie  een krans van klimop draagt verkrijgt verschillende vermogens:

het vermogen om heksen te herkennen (Middeleeuwen), goddelijke vermogens van helderziendheid en profetie (Alexander de Grote toen hij terugkeerde uit Indië), bescherming tegen dronkenschap (de klimoprank boven de ingang van een taveerne).

En tegelijk: dronkenschap blijft beperkt tot de lichte vorm die wederom helderziend maakt.

Klimop behoorde dan ook samen met de wijnstok tot de attributen van de god Bacchus, deze draagt klimopranken om hoofd en om zijn thyros (= staf of levensroede (je weet wel)). Toen zijn moeder Semele stierf bij zijn geboorte schoot de klimop op en verborg zo de jonge god voor de jaloerse Hera (Zeus was namelijk degene die Semele zwanger gemaakt had).

De klimop is verder een zinnebeeld voor een knellend soort liefde, zoals de jonge Kissos ervoer, toen hij danste voor zijn vader Bacchus en daarna stierf, Gaia veranderde hem in klimop (Kissos in het Grieks)

 

(Persoonlijke) gedichten, gebeurtenissen  en verhalen

 

De god, op weg naar de onderwereld, was vastgelopen in het braambos. Ten einde raad gaf hij zijn tegenstand op en werd toen een iel takje gewaar dat onder de braamranken uitkronkelde. Het bleek een uitloper van de klimop, die zich tussen de stekels en vertakkingen van de braam had gekronkeld. De god kwam, zag en overwon: hij werd één met de klimop en volgende de stengel, door de takken heen, tot hij de uitgang vond en de weg vrij vond naar Caer Arianrhod. Helderziendheid in het duister, de overgave aan het duister, om door het duister de weg naar het licht van de nieuwe geboorte te kunnen vinden.