© Copyright: Col, 2002
bomen@boudicca.de
Door de auteur aan Boudicca's Bard ter publicatie aangeboden
Duits: hasel
Engels: hazel
 |
Symboliek
Tinne: wijsheid, aantrekkelijkheid, wilskracht,
seksualiteit, orakels, voeding
De hazelaar is meer een struik dan een boom, 3 tot 5 meter hoog. In Nederland en België komt hij vrij algemeen voor. Afhankelijk van groeiplaats en wijze van snoeien kan een plant door de vele uitlopers de indruk geven van een heel bosje.
De bladeren zijn rond, 10 -15 cm lang, de takken grijzig.
De bloeiwijze is 1 huizig, 2 slachtig, dat wil zeggen er zijn mannelijke en vrouwelijke bloemen, maar beide in de zelfde plant. Bij de hazelaar zijn de vrouwelijke bloemen klein en bladknopvormig, fel rood als ze bloeien. De mannelijke bloeivorm zijn de katjes, tot 6 cm lang. Al vroeg vormen ze een (bedrieglijke) voorbode van de lente, want ze verschijnen ver voor de bladeren. Op het hoogte punt van de bloei vormen ze grote wolken stuifmeel, dat op de stamper van de vrouwelijke bloem de aanzet vormt voor de vrucht: de hazelnoot. Deze noten zijn meestal pas in oktober eetbaar.
Is de hazelaar een boom of een struik? Lastig, het is een struik, maar zo groot dat je hem tot de kleine bomen kan rekenen.
Uiteindelijk maakt het ook niet zo veel uit. In het Zuiden van Europa komt zelfs een Boomhazelaar voor waardoor de vergelijking met een boom al dichterbij komt. Een Hazelaar kan circa 8 meter hoog worden, met een zelfde omvang. Ze nemen dus behoorlijk veel ruimte in. Veel gemeentes vergissen zich dan ook bij het aanplanten van plantsoenen. Struiken worden doorgaans niet groter dan zes meter hoog en 4 meter breed. Een Hazelaar wordt behoorlijk groter en zal dan ook veel problemen opleveren in niet al te grote plant vakken.
Heel opvallend in de groeiwijze van de Hazelaar zijn de vele scheuten die telkens van uit de basis naar boven schieten. Een Hazelaar is dan ook altijd veel-stammig.
In het voorjaar zijn de talrijke mannelijke katjes heel opvallend (lijken wel op die van de Els) De vrouwelijke bloeiwijze is juist weer onopvallend. Na de bloei ontluiken de bladeren. Dit zijn grote, bijna ronde bladeren die aan de onderkant behaard zijn. De bladrand is dubbel gezaagd wat een opvallend kenmerk is.
In de nazomer kan je bij de wat grotere struiken na enig zoeken de talrijke hazelnoten vinden. (Kijk vooral goed aan de onderkant van de takken).
Rond oktober zijn ze rijp en
zijn ze na een paar weken drogen prima eetbaar
-
Werkzame bestanddelen
hazelnoten, katjes
vette olie (60%), eiwit (16%)
-
Toepassingen
Vreemd genoeg ben ik heel weinig medische toepassingen tegen gekomen in de verschillende bronnen die ik heb geraadpleegd.
Bij Mellie Uyldert heb ik gevonden:
Hazelnoten zijn goed voor zenuwachtige magen, ze kunnen geeuwhonger voorkomen, doordat ze lang in de maag blijven voor ze afgebroken zijn.
Verder gunstig voor zwakken en suikerzieken en heilzaam bij nierontsteking en afdrijven van gruis en tegen bloedarmoede.
30 g. katjes op 1 l water helpt vermageren, 10 gr op 0.5 l is een goed middel tegen griep, 25 g op 1 l water geeft een thee die reinigend is bij huidziekten.
Bij broeder Aloysius een recept met hazelaarkatjes:
De mannelijke katjes worden tijdens de bloei verzameld en gedroogd. Een aftreksel van 8-10 gr in 0.5 l water is een uitstekend middel tegen longontsteking, het laat de patiënt heftig zweten. Ook hij prijst katjes bij griep.
Een prinses schreef broeder Aloysius (Troost der zieken, facsimile van de 3e uitgave van 1922):
"mijn 6 kinderen zijn in een paar dagen door thee van hazelaarkatjes van de Influenza genezen. Na één kopje thee brak het zweet uit.
Uw dankbare V.V."
Het hout van de hazelaar wordt gebruikt voor stokken: wandelstokken, bezems, staken voor hekken, wichelroedes, speerschachten en lansen, als basis voor muren.
De wortel is vanwege z'n vlammende tekening geliefd als inleghout.
De vezelige binnenschors is bruikbaar als bindmiddel, net zoals bijv. es en linde.
Politoermiddel: één flinke hazelnoot is meestal voldoende voor het goed oliën van een wandelstok.
De noten zijn heel voedzaam: niet minder dan 620 kcal per 100 gram. Alleen paranoten en walnoten en reusel of vet bevatten meer calorieën. De noten bevatten verder veel vitamine A en B, ijzer, calcium, kalium en zwavel.
Recepten:
- politoeren van een staf met hazelnootolie:
Wrijf een noot over de te bewerken staf tot de vezels in stukjes breken. De olie komt vrij en stukjes cellulose gaan vastzitten in het grein van het houtoppervlak, waardoor het sateinglad wordt.
- vezels voor bindingen:
ontdoe een stam van de buitenschors en leg hem in het water. Na een paar maanden haal je hem eruit en legt hem te drogen op een paar schragen o.i.d. Naarmate het hout droogt scheiden zich de jaarringen en splijten in repen van gelijke lengte als die van de stam. Met een paar lichte tikjes van een houten hamer kan men dit proces nog op weg helpen. De repen kunnen door nog een paar tikjes splijten in smalle repen, tot ze de juiste breedte hebben om te binden of te vlechten.
(bron: planten met een doel -
Richard Mabey)
De staven van hazelaar symboliseren magie en genezing. Als je magische bescherming nodig hebt, kun je snel een cirkel om je heen trekken met een tak van hazelaar.
Om de hulp van de fairies te verkrijgen hang je een tak aan een koord in huis of rituele plaats.
Het meest bekend is waarschijnlijk de wichelroede. De wichelroede wordt gemaakt van een gevorkte tak van ongeveer gelijke lengte en dikte. Wanneer je de roede snijdt (geen ijzeren mes gebruiken !) dank dan vrouw Hazel, de goede fee uit het sprookje van Assepoester. De gaffelvorm herinnert aan de oude wijsheid. De wichelaar houdt de uiteinden van de vorm in de handen terwijl de uiteinden uiteen getrokken worden. Als het uiteinde begint te bewegen, trillen, omhoog te buigen, is er datgene aanwezig waarvoor de wichelroede gebruikt wordt: meestal water, ook edele metalen, ondergrondse stenen bouwwerken of (fluister) verborgen schatten.
Om dezelfde reden van aantrekking (in dit geval van de vissen) wordt het onderste deel van een hengel van hazelhout gemaakt.
Een ander veelvuldig gebruik is dat van de roede. Bij de Germanen werden dieren met een hazelroede geslagen om ze vruchtbaar te maken. De hazel brengt lente, leven en onsterfelijkheid: de hazel wordt wel verbonden met Bride en de oude vrouw, en daarmee met dood en wedergeboorte. De kracht van een roede van de hazelaar is zo groot dat men zelfs een afwezige met een tak van hazelaar kan afranselen. Dan dient men wel de tak af te snijden op goede vrijdag voor zonsopgang, in naam van de heilige drievuldigheid met het gelaat naar het oosten en stilzwijgend, liefst in 3 sneden. Men sloeg op een oud kledingstuk wanneer degene voor wie de aframmeling bedoeld was afwezig was.
Hazelnoten bieden naast fysieke voedingsbronnen ook spiritueel voedsel. In graven zijn hazeltwijgen en hazelnoten gevonden, de Kelten hebben hun legenden over de zalm en de hazelnoot: alleen de heilige zalm mocht eten van de universele wijsheid, elke noot vormt een zwarte stip op zijn lichaam.
Als je 2 noten in één schil vindt: eet er 1 op, doe een wens en gooi de ander over je linkerschouder.
Een pas getrouwd stel kreeg een zak hazelnoten mee voor vruchtbaarheid en geluk en een hazelstaf tegen impotentie.
Slapen onder een hazelaar geeft voorspellende dromen.
Rond de bron van de rivier Boyne (de bron van Conla) groeien 9 hazelaars en de zalm in de bron voedt zich met de noten.
Een jonge man met de naam Deimne ging naar de oever van de Boyne om poëzie te leren. Daar ontmoette hij Finneces (Witte Wijsheid) die meer dan 7 jaar op zoek was naar de zalm van wijsheid. Het was voorspeld dat hij op een dag de zalm zou vinden, zou opeten en alles zou weten. En inderdaad, hij vond de vis en gaf hem aan Deimne om de vis klaar te maken, met de waarschuwing dat hij absoluut niet van het vlees mocht eten. Maar terwijl Deimne de vis aan het bereiden was, brandde hij zijn duim aan een spetter van de kokende zalm. Hij stopte onmiddelijk zijn duim in zijn mond stopte en zoog eraan. Hierdoor ontving de jongen de wijsheid van de zalm. Finneces, de oude dichter, realiseerde zich dat niet hij maar de jongen bedoeld werd in de voorspelling, en hij gaf de jongen de naam Fionn (de schone). Dit verhaal heeft veel overeenkomsten met dat van Gwion en de ketel van Cerridwin.
Terug