Een inleiding in de kabbala

Eens begonnen door C. Sy, bewerkt en voortgezet door
GardenStone
Nederlandse vertaling: GardenStone
Copyright GardenStone
GardenStone@boudicca.de


Je kunt het hele artikel gewoon doorlezen, of door een pentagram aan te klikken een hoofdstukje naar keuze uitzoeken. De helderrode teksten in het artikel verwijzen naar afbeeldingen.


INHOUDSOPGAVE

Voorwoord

Geschiedenis

Algemene inleiding

De boom des levens

De drie zuilen

De drie driehoeken

De vier werelden

De paden als verbinding met het tarot

De subjective sefirot

De mythologie in de boom

Korte beschrijving van elke sefira

Slotwoord

Voorwoord

Hoewel dit artikel over de kabbala 'inleiding' heet, zal het voor lezers, die zich voor het eerst richten op dit thema, deels niet eenvoudig te volgen zijn.
Gewoonlijk begint men ook niet als een onbeschreven blad met een dergelijk onderwerp. Wie zich b.v. al eens met het tarot bezig hield, zal het iets makkelijker hebben, want in de meeste handleidingen over tarot komt ook de kabbala ter sprake. Maar ook enige kennis van de europese mystiek, van verschillende mythologien, van de geschiedenis van het christelijke en het joodse geloof, van werken over magie en enige andere esoterische gebieden kunnen geschikte voorkennis bieden.
Voor de betekenis van enige gebruikte woorden is een goed woordenboek, of zelfs een speciaal woordenboek voor vreemde woorden aan te bevelen.
Een vraag aan de auteur is natuurlijk ook te proberen.
Desondanks, of wellicht juist daarom: veel leesplezier.

Terug naar de inhoudsopgave



Geschiedenis

'kabbala' wordt afgeleidt van het hebreeuwse woord QBLH, en dat betekent zoveel als 'van mond tot oor', waarmee mondelinge overlevering bedoeld wordt. Het gaat hier dus om overgeleverde kennis en weten.
Oorspronkelijk was er alleen sprake van kabbala, wanneer men het mystieke gedeelte van het joodse geloof bedoelde.
Hoewel een van de meest centrale werken van de kabbala, de Zohar, pas rond 1200 n.Chr. werd geschreven, zijn er duidelijke oudere verbindingen, b.v. met het gnosticisme en andere vroegere mystieke cosmologieen. Mondeling werd deze geheime informatie klaarblijkelijk al veel langer doorgegeven.
Er zijn geleerden, die ervan uit gaan, dat de overeenkomsten tussen de kabbala en de Avesta van Zarathustra erop duiden, dat beide dezelfde oorsprong hebben. De profeet Daniel stond, tijdens zijn verbanning, bekend als Belschazzar, de grote magier van Babylon; ook dit kan duiden op het bestaan van de kabbala in die tijd.

Terug naar de inhoudsopgave



Algemene inleiding

Er bestaan al langere tijd in onze westelijke, niet-joodse maatschappij drie invullingen voor kabbala:

Ooorspronkelijk, en nog steeds, is de kabbala de joodse mystieke traditie, die voortkomt uit het doorvorsen van de Thora, de profeten en de schriften, met het doel om uit deze boeken de 'geheime boodschappen' te ontcijferen.
Men is er daarbij van overtuigd, dat zulke geheime informatie aanwezig is.

Sedert de renaissance wordt de methodiek en het systeem van de kabbala ook in de christelijke scholastiek gebruikt, met hetzelfde doel, maar met het verschil, dat men hier probeert, de geheime christelijke interpretaties en verklaringen uit de schriften aan het licht te brengen.

En dan is er nog de praktische, de magische kabbala, die zowel in de joodse, als ook in de christelijke kabbala zou passen, maar die zich in de laatste tweehonderd jaar tot een geheel eigen zelfstandig systeem heeft ontwikkeld.
De concepties en de definities van de kabbala worden hier in een struktuur van magische denken gebruikt, in een magisch wereldbeeld, dat dan een goed stuk 'gereedschap' is voor veel scholen der magie, en voor alleenwerkende magiers.
Met behulp van de kabbalistische structuur kunnen verbindingen naar veel systemen uit de filosofie, de symboliek, de mystiek en de mythologie gelegd worden; dat alles met het oogmerk om aan de studie en de praktijk der magie een practische structuur te bieden.
De informatie in dit artikel richt zich in hoofdzaak op deze praktische kabbala.


De kabbala biedt een symbolische verklaring voor het ontstaan van het universum en de relatie tussen micro- en macrokosmos.
Het centrale symbool is de 'levensboom', ook wel 'boom des levens' genoemd, die als landkaart, zowel van de psyche (microcosmos) als ook voor het universum te zien is. Deze gestileerde boom bestaat uit tien sefirot (letterlijk: getallen) en tweeentwintig paden, die de sefirot met elkaar verbinden.


Bekijk even rustig de hieronder aangegeven tekening. Daar is de levensboom afgebeeld. De circels zijn de sefirot (enkelvoud is: sefira) en de verbindingen ertussen stellen de paden voor. In elke sefira is de hebreeuwse naam aangegeven.

De boom des levens met de hebreeuwse namen van de sefiroth.

De schepping wordt beschreven als een stroom van energie, die zich vanuit het oneindige licht (ain sof aur) als een bliksemstraal via de tien sefiroth, van boven naar beneden op stoffelijk niveau uitbreidt.

'Ain sof aur' wordt als de oorsprong gezien van alles, dat zich manifesteert.
De daaronder volgende emanaties door de sefirot onthullen verschillende aspecten van zijn goddelijke natuur. Daardoor is het systeem weliswaar monotheistisch, omdat van een gemeenschappelijke oorsprong gesproken wordt, maar omdat de verschillende emanaties door godheden gerepresenteerd worden, krijgt men uiteindelijk toch een kompleet pantheon.

De sefirot staan in relatie tot de macrokosmos, omdat ze de tien emanaties van de godheid representeren. De paden echter symboliseren de verschillende stadia van de kennis van de kosmische verbanden (samenhangen) in het menselijke bewustzijn en corresponderen daarom met de microkosmos. (De mens).
Men spreekt daarom ook wel van de tien objectieve paden (de sefirot worden soms ook wel als zulke specifieke paden aangeduid), en van de tweeentwintig subjectieve paden. Deze laatsten hebben ook een directe relatie met de grote Arkana van het tarot.

De kabbala ziet de godheid niet als de schepper van elke afzonderlijke fase, maar zegt, dat ieder stadium der manifestaties zich vanuit een andere fase ontwikkelde; zo ongeveer, alsof iedere sefira een vat is, dat, nadat het zelf volgelopen is, het volgende vat eronder vult. Op die manier bezit elke sefira, door dit naar beneden stromen, het potentieel van alle navolgende sefirot.

De kabbala dient hier niet gezien te worden als een stuk kennis van oude rabbi's, maar als een praktisch systeem dat de spirituele ontwikkeling dient. Het wordt daarom ook wel omschreven als de yoga van het westen. Het is een heel machtig werktuig om de geest te trainen.

Gewoonlijk wordt de kabbala in vier richtingen ingedeeld:

a) de praktische kabbala:
Houdt zich bezig met magie.

b) de dogmatische kabbala:
Dat is de kabbalistische literatuur.

c) de numerologische kabbala:
Die richt zich op de verhoudingen, betekenissen en interpretaties van letters en cijfers.

d) de ongeschreven kabbala:
Hier gaat het om de kennis en het weten van de indeling van de symboolsystemen on de boom des levens.

Dit artikel zal zich verder uitsluitend met deze laatste richting bezighouden. De kennis van deze richting is namelijk voorwaarde voor de eerstgenoemde richting. Voor geinteresseerden in de dogmatische kabbala is een verdieping in de literatuur een logische stap, wie zich met de getallen en letters (numerologie) bezighouden wil, is het aan te raden om ook over enige kennis van de ongeschreven kabbala te beschikken. Enige goede boeken over numerologie zijn in het nederlands verkrijgbaar.
De boom des levens met de nederlandse namen voor de sefiroth.

Terug naar de inhoudsopgave



De boom des levens

Het centrale symbool van de kabbala, de boom des levens, kan men goed als een 'kaartenbak' van het universum zien. Wanneer men daarmee vertrouwd is, kan men in principe alle gegevens 'op de boom leggen', en dan relaties leggen, die men anders wellicht niet ontdekt had.
Het is een hulpmiddel om gedachten te ordenen, om relaties, verbanden te leggen, en om associatieve schakels te leggen. Bij deze korte aanduiding voor praktisch gebruik blijft het hier; belangrijker is het, om hier de strukturele kenmerken van de boom voor te stellen.

Terug naar de inhoudsopgave



De drie zuilen

De boom des levens heeft links, rechts en in het midden aan aantal sefirot, die recht onder elkaar liggen. Wanneer we vertikaal links en rechts langs deze sefirot-groepen lijnen trekken, dan ontstaan er drie pijlers, vaak zuilen genoemd. Dit is een der belangrijkste indelingen, van de levensboom, en wordt omschreven als:

- rechter pilaar: Zuil der barmhartigheid (sefirot 2,4,7)
- linker pilaar: Zuil der hardheid (sefirot 3,5,8)
- middelste pilaar: Zuil van het evenwicht (sefirot 1,6,9,10)
De Booms des levens met de drie zuilen.

In wat modernere bewoordingen kan men deze begrippen (barmhartigheid, hardheid en evenwicht) vervangen door 'energie, vorm en bewustzijn'.
De twee buitenste zuilen representeren dan:
- de positieve en de negatieve krachten in de natuur
- het actieve en het passieve
- het opbouwende en het afbrekende
- vrij bewegende en vormende energie


De sefirot van de middelste zuil stellen bewustzijnsniveaus voor. Malkuth staat dan voor het sensorische bewustzijn (materiele wereld), Jesod is de astrale bovenzinnelijkheid, Tipheret representeert het verlichte bewustzijn, het hoogste aspect van de persoonlijkheid, waarmee het individu zich verbindt.
De middelste zuil gaat door Daath, de elfde, onzichtbare sefira, en bovenaan deze zuil bevindt zich Kether, de kroon, de wortel van alle leven.

Het bewustzijn gaat afwaarts, van het ene niveau naar het volgende, en maakt zich pas merkbaar, wanneer de sefirot, die zich links en rechts bevinden, in evenwicht zijn, met andere woorden, het merkbare bewustzijn is gebaseerd op een evenwicht tussen de linker en rechter zuil. Daarom worden de verschillende niveaus van bewustzijn ook aan de sefirot van het evenwicht op de middelste zuil gekoppeld; de krachten der magie worden aan de linker en rechter zuil gekoppeld.

De weg van de magier volgt de sefirot van boven naar beneden in de vorm van een kronkelende slang, de 'slang der wijsheid, die langs alle tien sefirot voert.
De boom des levens met de slang der wijsheid.

De weg van de verlichting ist 'de weg van de pijl', het pad loodrecht naar boven, van Malkuth naar Kether. Dat is, in tegenstelling tot de weg van de magier, de weg van de mysticus. Deze weg is snel en direct, en brengt niet de gevaren der verzoeking en der ongeordende krachten met zich mee, die in de zuilen aanwezig zijn. Aan de andere kant verleent dit pad ook geen magische kracht, behalve die van het offer in Tipheret en de ontwikkeling van de bovenzinnelijkheid in Jesod.

Terug naar de inhoudsopgave



De drie driehoeken
Boom des levens met de drie driehoeken.
Een andere struktuur in de boom des levens wordt gevormd door drie driehoeken:

- De eerste driehoek wordt gevormd door Kether, Chockmah en Binah, de drie bovenaardse sefirot. Deze driehoek staat voor de ontwikkelingsfasen van het universum (macrokosmos) en die van de mens (microkosmos).
Op macroniveau stelt deze driehoek de wortels voor van alles wat existeert, op microniveau ist dat de oorsprong van het menselijk leven.

- De tweede driehoek bestaat uit Chesed, Geburah en Tipheret. Het staat voor de krachten, die het zich ontwikkelende leven ordenen, voor recht en orde, en wordt daarom ook de 'ethische driehoek' genoemd.
Op macroniveau zijn dat de wetten van de natuur, op microniveau duidt het op het gevoel voor juist en onjuist, goed en slecht, en het vermogen om op grond daarvan beslissingen nemen.

- De derde driehoek tenslotte omvat Netzach, Hod en Jesod. Het is de magische driehoek; daarme wordt gedoeld op de wetenschap en kunst van vormgeving, concentratie en de ontwikkeling van spiritualiteit. Het heeft te maken met concrete voorstellingen in het menselijke denken. Het wordt magisch genoemd, omdat de opbouwende en de afbrekende krachten van Hod en Netzach hier actief zijn.

Terug naar de inhoudsopgave.



De vier kabbalistische werelden

Nog een belangrijke indeling om meer over de levensboom te leren. Voor de duidelijkheid eerst even de afbeelding:
De boom des levens en de vier werelden.
De vier werelden zijn:

- Aziluth, de archetypische wereld (Kether)
- Beriah, de scheppende wereld (Chockmah en Binah)
- Jezirah, de vormgevende wereld (Chesed tot Jesod)
- Assiah, de materiele wereld (Malkuth)

In scheppings-, of creatieve woorden uitgedrukt:
Wat in Azuluth wordt ontworpen, wordt in Beriah in een gedetailleerd plan gegoten, in Jezirah vindt de uitvoering plaats, en in Assiah zien we het resultaat.

Deze vier werelden stellen vier niveaus van existentie voor; het spirituele, het mentale, het emotionele en het fysieke niveau.
Voor magiers is vooral Jezirah belangrijk, want dat is de astrale wereld, de basis voor alle manifestaties in de fysieke wereld. Daarom wordt Jesod, de negende sefira, ook wel 'fundament' genoemd.
Er zijn meerdere methoden, om de uitvoering van een plan in de astrale wereld uit te voeren, om daar dingen te doen, en dat is ook de reden, dat er meerdere scholen (richtingen) in de magie bestaan.

Deze indeling in vier werelden is op macroniveau, op microniveau, voor de menselijke geest, bevat de indeling geen vier, maar drie niveuas, mens spreekt wel van drie niveuas van de ziel:

a) Jesod is hier Nephesch, de animalische ziel. Hier bevindt zich het ego en het onbewuste.

b) De volgende vijf sefiroth, Hod tot Chesed vormen Ruach, waar zich het hogere Zelf bevindt.

c) De spirituele ziel, Neschamah, omvat de bovenste drie sefira.

Terug naar de inhoudsopgave



De paden als verbinding met het tarot

Er wordt gezegd, dat ieder pad een toestand van evenwicht weergeeft tussen de sefiroth, die door dat pad met elkaar verbonden worden.
Bepaalde symbolen, deels uit andere esoterische wetenschappen, corresponderen met de paden van de levensboom. Hier zijn drie belangrijke gebieden te noemen:

a) de 22 letters van het hebreeuwse alfabet.

b) de tekens van de dierenriem en de planeten uit de astrologie en de elementen, waarbij aarde weggelaten wordt. Dus lucht, vuur en water.

c) de 22 kaarten van de grote Arkana van het tarot.

De eerste twee gebieden laat ik hier verder onbesproken, over het laatste kan gezegd worden, dat de grote arkana de drijvende krachten in het leven van een mens beschrijven. De kaarten van de kleine Arkana zijn met de tien sefirot
verbonden, en daarmee meer aan statische situaties. Omdat we het bij de paden, en dus bij de grote Arkana, met sterk wisselende patronen van energie te doen hebben, is het moeilijk hier algemene beschrijvingen te geven, we hebben hier immers, zoals voorheen al werd opgemerkt, met subjectieve paden te doen.
Met behulp van een speciale techniek, die in het engels 'pathworking' wordt genoemd, waarmee een psychische reis langs een vastgelegde weg wordt bedoeld, kan iemand toegang krijgen tot zijn persoonlijke paden. Eenvoudig gezegd:
een gedachtenreis over de paden van de levensboom, waarbij per 'reis' een pad bezocht wordt.
Om alle aspecten van een tarotkaart te kunnen begrijpen, is het nodig, om de bijbehorende plaats op de boom des levens te kennen, want de boom is een hele belangrijke basis voor het tarot. Veel mensen komen daarom ook via het tarot voor het eerst in contact met de kabbala.
De Boom des levens met de tarot correspondenties
Terug naar de inhoudsopgave



Subjectieve sefirot

De boom des levens kan, zoals al vermeld werd, als een symbolische weergave van de mens gezien worden, en niet alleen maar psychisch; Stel je een menselijk lichaam voor op de levensboom, het hoofd op Kether, de voeten op Malkuth. De lichaamsdelen en organen hebben corresponderen dan ook met bepaalde delen van de levensboom. Dit kan b.v. gebruikt worden, om meer over het eigen lichaam te leren kennen.

Vanuit het verre oosten kennen we de chakra's. Wanneer we nu nog eens het menselijk lichaam op de boom plaatsen, dan komen de sefiroth met de chakra's overeen.
Beide systemen zijn weliswaar niet op alle gebieden met elkaar te vergelijken, maar toch zijn er overeenstemmingen, zoals b.v. ook de drie zuilen op de levensboom, en de door de yogi's beschreven drie kanalen der prana: ida, pingala en sushumna. Bovendien is er een sterke overeenkomst tussen de weg van de kundalini en het pad van de Pijl op
de levensboom.

Terug naar de inhoudsopgave



De plaats van mythologie op de levensboom

Vaak worden de Goden en Godinnen van heidense pantheons in de 'vakjes' van de tien sefirot ingedeeld, en men steunt daarbij vooral astrologische correspondeties, omdat de astrologie een tamelijk universele taal 'spreekt', omdat alle mensen dezelfde planeten zien.

Het heelal wordt aan Kether toegeschreven, de zodiak aan Chockma, de zeven klassieke planeten aan de darop volgende sefira en de aarde tenslotte aan Malkuth.

Vanuit deze indeling kan men iedere God, die met Saturnus in verband wordt gebracht, bij Binah onderbrengen, en ook iedere Godin, die als 'oermoeder' gezien wordt.
De bovenste driehoek (Kether, Chockma en Binah) herbergt ook de oude Goden, die in elk pantheon als de voorgangers van de daar vereerde goden gezien worden. De oude griekse god Chronos b.v. heeft hier z'n plaats.
Alle maangodinnen horen bij Jesod, de oorlogsgoden worden bij Geburah ondergebracht, en de liefdesgodinnen bij Netzach.
De Goden, die de mensen nieuwe kennis en weten brachten, b.v. Thoth en Hermes, staan in relatie tot Hod, en Goden die zich opofferden, of als verlosser optraden, passen bij Tipheret.
Met behulp van dit systeem kunnen we dus de pantheons sorteren, symbolen met elkaar vergelijken en ze ook verklaren.

Belangrijk blijft ook hier, dat de boom des levens niet als de ultieme filosofische wijsheid wordt gezien, maar als een universele kaartenbak, als een machtig instrument van de geest. Hiervan moet men zich bij het bestuderen en gebruiken van de praktische kabbala voortdurend bewust zijn; dus ook, wanner men zich verdiept in hier niet besproken aspecten, zoals b.v. de kabbala in de magie.

Terug naar de inhoudsopgave



Korte beschrijving van de tien sefirot


Kether

De eerste emanatie op de boom des levens. Ingewijde kabbalisten identificeren Kether als de bewustzijstoestand, waarin de schepping (nog) vermengd is met de sluier van het niet-bestaan.
Kether ligt bovenaan op de middelste zuil, en overstijgt de dualiteit van Chockma (mannelijk) en Binah (vrouwelijk), die direct onder Kether liggen.
In de mystieke traditie is Kether daarom het symbool voor de hemelse androgyn (mannelijk en vrouwelijk principe verenigd tot een enkel principe), en representeert daardoor de status van de mythische transcendentie en de vereniging met het Hoogste. Het wordt soms vergelijken met de Satori of het Nirwana.


Chokmah

De tweede emanatie op de boom des levens, volgend op Kether. Ingewijden identificeren Chockmah met de Grote Vader, de schenker van het zaad des levens, dat in potentiële toestand blijft, totdat het de schoot van de Grote Moeder Binah binnengaat. Uit de vereniging van de Grote Vader en de Grote Moeder komt alle leven.
Chockmah wordt in andere pantheons geassicieerd met Goden als Chronos, Saturnus, Thoth, Atum-Ra en Ptah.


Binah

De derde emanatie op de boom des levens. Binah wordt door de kenners geidentificeerd met de Grote Moeder in al haar verschijningsvormen. Ze is de schoot, waaruit alle leven voortkomt, de bron ook van alle beelden en vormen, die zich in het universum als archetypen manifesteren.
Binah is ook het hoogste vrouwelijke principe in het scheppingsproces, in wordt in de mythologische correspondenties geassicieerd met Godinnen als Rhea, Isis, Demeter, en met de moder Maria uit het Christendom.


Chesed

De vierde emanatie op de boom des levens. Wordt door de kabbalisten geidentificeerd met de Heerser (dus niet de schepper) van het zich manifesterende universum. Chesed wordt gekarakteriseerd als stabiel, weis ein vol erbarmen, dit in tegenstelling tot zijn meer dynamische overbuur Geburah.
Chesed wordt geassocieerd met de Goden Zeus en Jupiter.


Geburah

De vijfde emanatie op de boom des levens. Geburah wordt vaak geassocieerd met Mars, de romeinse God van de oorlog, en staat voor gestrengheid, correctheid en gerechtigheid.
De afbrekende krachten van deze sefira hebben een reinigende en zuiverende werking op het universum.
Geburah staat voor de schepper-God, die discipline en nauwgezetheid verlangt bij het bestuur en beheer van het universum, en ongewenste en onnodige elementen verwijdert, nadat het nut ervan afgelopen is.
Geburah wordt met de (zege)wagen van het tarot in verband gebracht.


Tiphareth

De zesde emanatie op de boom des levens. Het is de sfeer van de schoonheid, en van het in harmonie brengen van de krachten der genade (Chesed) met die van de gerechtigheid (Geburah), die op op een hoger niveau op de boom bevinden.
Ingewijden identificeren Tiphareth als de sfeer van de spirituele wedergeboorte; ze wordt aan Goden als Ra, Apollo, Mithra, Osiris en Jezus Christus toegeschreven.
De tarotkaart 'de matigheid' toont de directe mystieke weg omhoog van (de fysieke) Malkuth naar deze sefira.


Netzach

De zevende emanatie op de boom des levens. Netzach wordt gezien als de sfeer van de creativiteit, van de subjectiviteit en van de emoties. Dit als evenwicht brengend contrast tot Hod, waar het intellect en rationele gedachten centraal staan.
Netzach staat voor de liefde en voor spirituele hartstocht, en wordt daarom geassocieerd met Goden als Aphrodite, Venus, Hathor en andere, die deze qualiteiten personifieren.


Hod

De achtste emanatie op de boom des levens. Hod wordt geassocieerd met de planeet Mercurius, en representeert intellect en rationeel denken.
Hod staat ook voor de structurerende en afwegende, metende capaciteiten van de geest, als tegenstelling tot de emotionele en intuitieve aspecten van Netzach.
Hod heeft niet echt een directe paralel in het tarot, wordt echter toch in nauwe verbinding gebracht met de kaart van de 'gerechtigheid', die eigenlijk aan het pad tussen Hod en Malkuth toegeschreven wordt.


Jesod

De negende emanatie op de boom des levens. Jesod wordt geassocieerd met de maan en met het element water. Het wordt als een vrouwelijke sfeer gezien, ook als de sfeer, waar de sexuele instincten zich bevinden, en correspondeert met het genitale chakra van de archetypische man Adam Kadmon.
Op de boom heeft Jesod de functie om de hogere energien naar Malkuth (de aarde) te leiden.
Ingewijden associeren Jesod met het astrale niveau; wanneer de sefiroth boven Malkuth gezien worden als een landkaart van de onbewuste geest, dan is Jesod de sfeer, die voor de mens het eenvoudigst aan te spreken is.
Omdat Jesod ook de sfeer van de vruchtbaarheid en van de lunare voorstellingen is, wordt ze vaak in verband gebracht met hexerij en het aanbidden van 'de' Godin.
Jesod wordt ook gezien als de animalische ziel, door de kabbalisten Nephesh genoemd.


Malkuth

De tiende emanatie op de boom des levens. Malkuth wordt geassocieerd met aardgodinnen als Persephone, (grieks), Proserpina (romeins) en Geb (egyptisch).
Malkuth is het domein van het materiele universum, de concrete wereld om ons heen, het niveau van de fysieke realiteit. Hieruit volgt ook, dat alle pathworkings en geestreizen symbolisch in Malkuth beginnen.
Malkuth is nauw verbonden met de tarotkaart 'de wereld'.

Terug naar de inhoudsopgave



Slotwoord

Deze inleiding is beperkt gebleven. dat kan ook niet anders, wanneer men de meters aan literatuur over dit onderwerp beziet. Slecht de meest basale kabbalistische begrippen en ideen konden grofweg geschetst worden.
Veel aspecten ,die hier genoemd zijn, kunnen niet van andere gescheiden worden, omdat alles met alles samenhangt. Dat maakt het voor de beginner extra moeilijk, omdat, wanneer eerst alles gedetermineerd geleerd wordt, mem het later toch (weer) holistisch moet zien, om het goed te kunnen begrijpen.
Wanneer men zich echter enige tijd zowel verstandelijk als ook emotioneel en spiritueel met de kabbala bezighoudt, wordt het zicht wel duidelijker. Puur verstandelijk kan men echter slechts een gedeelte van de kabbala begrijpen.

Wie meer wil weten over de praktische kabbala, die zou zich eens moeten orienteren in een goede boekhandel;
zoek of vraag b.v. naar boeken over de kabbala van Charles Fielding en Dion Fortune.
Wie zich wil verdiepen in de joodse kabbala, die raad ik aan om in elk geval ook de Zohar te kopen. Er is een nederlandstalige uitgave verkrijgbaar.

Terug